Forum voor Democratie zet vraagtekens bij rol Alkmaars college rond opvang statushouders in hotel

De discussie over de opvang van vierenvijftig statushouders in een hotel in Alkmaar krijgt een nieuwe wending. Jelle, actief voor Forum voor Democratie in Alkmaar, zegt dat uit opgevraagde documenten blijkt dat het gemeentebestuur mogelijk eerder op de hoogte was van de plannen dan tot nu toe is gesteld.

Volgens hem heeft hij via informatieverzoeken interne stukken en communicatie opgevraagd bij de wethouder. Op basis daarvan heeft hij een tijdlijn opgesteld. Die tijdlijn zou laten zien dat er al maanden eerder signalen waren dat statushouders in Alkmaarse hotels geplaatst zouden kunnen worden.

De kwestie kwam publiekelijk naar buiten op twintig maart. Toen werd de gemeenteraad geïnformeerd dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) vierenvijftig statushouders had ondergebracht in Hotel Alkmaar. De verantwoordelijke wethouder gaf daarbij aan dat de gemeente door deze stap was overvallen.

Jelle betwist dat beeld. In de documenten die hij heeft ingezien, zou al in december tweeduizend vijfentwintig sprake zijn geweest van voorbereidingen en overleg.

Interne memo uit december

Een belangrijk document in de tijdlijn is een interne memo van vierentwintig december tweeduizend vijfentwintig. Die memo is afkomstig van het gemeentelijke programma ASON, dat zich bezighoudt met de opvang van asielzoekers, statushouders, Oekraïense ontheemden en crisisnoodopvang.

Volgens de stukken werd in dat document al gesproken over de mogelijkheid om nareizigers – gezinsleden van statushouders – in hotels in Alkmaar onder te brengen. In de memo staat ook dat er contact is geweest met het COA en dat daarbij is toegezegd dat plaatsing in hotels alleen zou gebeuren na overleg met de gemeente.

Daarnaast bevat de memo informatie over de samenstelling van gezinnen en de mogelijke opvanglocaties. Daaruit blijkt volgens Jelle dat Alkmaarse ambtenaren al een beeld hadden van de groep mensen die mogelijk naar de stad zou komen.

Kort daarvoor, op negentien december, zou de wethouder bovendien een brief hebben ontvangen waarin werd aangegeven dat het COA landelijk bezig was met het onderbrengen van mensen in hotels.

Contact met COA begin maart

De tijdlijn laat zien dat het contact begin maart intensiever werd.

Op drie maart had de wethouder volgens de documenten een telefoongesprek met een bestuurder van het COA. In een bericht wordt gesproken over een “nareisactiviteit” die het COA uitvoert op verzoek van het ministerie. In eerste instantie werd dit door de wethouder omschreven als een kennismakingsgesprek.

Maar uit andere berichten blijkt dat er die dag langdurig telefonisch contact is geweest. Daarna werden ook contactgegevens van betrokken ambtenaren uitgewisseld, zodat op ambtelijk niveau verder over details kon worden gesproken.

Diezelfde dag zou de wethouder het gesprek ook hebben besproken in een vergadering van het college van burgemeester en wethouders.

Hotel Alkmaar al genoemd

Een week later, op tien maart, kwam het onderwerp opnieuw ter sprake in het college. Volgens de tijdlijn gaf de wethouder daar aan dat er mogelijk iets zou gaan gebeuren rond Hotel Alkmaar, en dat dit misschien zelfs nog in dezelfde maand kon plaatsvinden.

Voor Jelle is dat een belangrijk moment in de discussie.

Volgens hem laat dit zien dat de gemeente al voor twintig maart rekening hield met een opvanglocatie in een hotel in de stad. “Als in het college al wordt gesproken over Hotel Alkmaar en een mogelijke plaatsing in maart of april, dan kan je moeilijk zeggen dat het volledig onverwacht kwam,” stelt hij.

Bericht op negentien maart

Op negentien maart, een dag voordat de raad officieel werd geïnformeerd, stuurde de wethouder volgens de documenten een bericht aan collega’s in het college. Daarin schreef hij dat iets waar hij de week ervoor al voor had gevreesd nu werkelijkheid leek te worden.

Die formulering roept volgens Jelle opnieuw vragen op. “Als je al een week eerder vreest dat dit gaat gebeuren, waar baseer je dat dan op? Dat suggereert dat er meer informatie beschikbaar was.”

Raad werd dag later geïnformeerd

Een dag later, op twintig maart, kreeg de gemeenteraad bericht dat het COA vierenvijftig statushouders had geplaatst in Hotel Alkmaar. Volgens het college gebeurde dat via een zogenoemde overvaltechniek: een snelle plaatsing zonder voorafgaande instemming van de gemeente.

Het ging daarbij niet om asielzoekers, maar om statushouders die al een verblijfsstatus hebben. Het betrof volgens de informatie gezinnen van statushouders die al aan Alkmaar waren gekoppeld.

Politieke discussie

De documenten en de tijdlijn zorgen inmiddels voor politieke discussie in Alkmaar. De kern van de vraag is of het college daadwerkelijk verrast werd door de plaatsing, of dat er eerder al signalen waren dat opvang in een hotel eraan zat te komen.

Jelle wil dat de gemeenteraad hier duidelijkheid over krijgt. Volgens hem moet worden onderzocht welke informatie wanneer beschikbaar was en wat daar vervolgens mee is gedaan.

Het college heeft eerder aangegeven dat het niet vooraf op de hoogte was van de daadwerkelijke plaatsing van de vierenvijftig mensen in het hotel. De wethouder sprak toen van een onverwachte stap van het COA.