Alkmaar had een piraat: IJsbrand Nobel

Sjoerd van Berkel vertelt woensdag 13 mei over kaapvaart en een Alkmaarse schavuit uit 1628

Op woensdagavond 13 mei geeft Sjoerd van Berkel de derde lezing van het jaar voor de Historische Vereniging Alkmaar (HVA). Het onderwerp: IJsbrand Nobel, een Alkmaarder die zich rond 1628 inliet met kaapvaart in dienst van de Spanjaarden en daarmee zijn stad een verrassend crimineel hoofdstuk bezorgde. Het vonnis waarmee hij ter dood werd veroordeeld ligt nog altijd in het Nationaal Archief, het Hof van Holland sprak het uit in 1628.

Wie was IJsbrand Nobel?

Nobel woonde op Verdronkenoord 100 en sloot zich in 1628 aan bij de Duinkerkerkapers, waarmee hij meerdere vissers op de Noordzee overvielde. Daar bleef het niet bij: hij maakte zich ook schuldig aan landverraad. Samen met kornuiten trok hij over land naar Heiloo om landheer Bardes te ontvoeren op kasteel Ypestein, een aanval die misliep en Nobel uiteindelijk de kop kostte. Hij werd 36 jaar oud. Sjoerd van Berkel dook jarenlang in archieven en ontcijferde met hobbyisten het Oudnederlandse schrift om dit verhaal boven water te krijgen.

Kaapvaart als bredere context

Van Berkel plaatst het persoonlijke verhaal van Nobel in een groter historisch kader. Wat was de kaapvaart precies? Wie waren de Duinkerkerkapers? Welke politieke achtergrond hadden de misdrijven, en hoe beïnvloedde dat de veroordeling en executie van Nobel en twee andere piraten? Die vragen komen tijdens de lezing aan bod. Van Berkel schreef eerder ook een jeugdroman over Nobel, maar in deze avond staan de historische feiten centraal.

Kom luisteren in Overdie

De lezing is in Wijkcentrum Overdie, de HVA-lezingen vinden sinds vorig jaar niet meer plaats in Sociëteit Varnebroek. Leden van de HVA zijn van harte welkom; niet-leden kunnen gewoon aanschuiven door bij de ingang een kaartje te kopen. Voor wie de Alkmaarse geschiedenis wil kennen vanuit een onverwachte hoek, is dit een mooie avond om samen op te trekken.

Praktische informatie

• Datum: woensdagavond 13 mei 2026
• Inloop: 19.30 uur
• Start lezing: 20.00 uur
• Locatie: Wijkcentrum Overdie, Van Maerlantstraat 8-10, Alkmaar
• Toegang leden HVA: gratis
• Niet-leden: € 5,00 – kaartje aan de deur
• Meer info: hvalkmaar.nl